Od 5 marca ruszajÄ… obchody 40 rocznicy wydarzeÅ„ marcowych. W poniedziaÅ‚ek 3 marca, w Teatrze Å»ydowskim odbyÅ‚a siÄ™ uroczysta inauguracja z udziaÅ‚em m.in. Hanny Gronkiewicz-Waltz – prezydent Warszawy.
Jak podkreÅ›lali organizatorzy poczÄ…tkowo planowane na małą skalÄ™ obchody rozrosÅ‚y siÄ™ na dużą skalÄ™. NajważniejszÄ… ich częściÄ… bÄ™dzie konferencja naukowa w dniach 5 – 7 marca. W jej organizacjÄ™ zaangażowanych jest wiele instytucji m.in. Fundacja Shalom, Fundacja Odnawiania ZnaczeÅ„, Å»ydowski Instytut Historyczny oraz wiele innych. Honorowy patronat nad obchodami objęła prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz- Waltz. W czasie spotkania w Teatrze Å»ydowskim mogliÅ›my dowiedzieć siÄ™ jak zaplanowano program i poznać osobisty stosunek zebranych do wydarzeÅ„ z 1986.
Prezydent Warszawy oprócz nakreślenia tła historycznego wydarzeń sprzed 40 lat podzieliła się również swoimi osobistymi wspomnieniami.
- Najbardziej mi siÄ™ wryÅ‚ w pamięć proces Kuronia i Modzelewskiego na który chodziÅ‚am ze swym ojcem, który byÅ‚ adwokatem. Jacek KuroÅ„ powiedziaÅ‚ w czasie swej mowy, że za dwa lata ruszÄ… robotnicy. I to siÄ™ speÅ‚niÅ‚o! – wspominaÅ‚a prezydent Gronkiewicz-Waltz. – PamiÄ™tam też drugÄ… scenÄ™, bardziej rodzinnÄ… kiedy Grażyna KuroÅ„ przyprowadza do sÄ…du maÅ‚ego wówczas Maćka i w obecnoÅ›ci milicjantów rozmawiajÄ… na sÄ…dowym korytarzu. To jest coÅ› co na pewno wywarÅ‚o na mnie jakieÅ› piÄ™tno i pokazaÅ‚o, że nie należy siÄ™ poddawać.
NastÄ™pnie zabraÅ‚y gÅ‚os przedstawicielki Instytutu BadaÅ„ Literackich PAN. Dorota KrawczyÅ„ska podkreÅ›laÅ‚a, że duchowÄ… patronkÄ… tej części konferencji, za którÄ… odpowiada instytut, jest prof. Maria Janion. W tym dniu dyskusja swym zasiÄ™giem obejmie również “Strach” Jana Tomasza Grossa. Uczestnicy bÄ™dÄ… siÄ™ zastanawiać czy książka pozytywnie rozwiÄ…zuje pewne kwestie czy im jednak szkodzi.
Żydowski Instytut Historyczny ze swej strony proponuje dyskusję na temat postaw społecznych w 1968 roku oraz szukanie przyczyn tak dużego przyzwolenia na rządową kampanię propagandową. Dyskusja toczyć się będzie głównie wokół postaw inteligencji w latach 60.
Krzysztof ToroÅ„czyk dyr. Teatru Narodowego ,w którego gmachu bÄ™dzie siÄ™ odbywaÅ‚a część konferencji podkreÅ›laÅ‚ rolÄ™ inscenizacji “Dziadów” w wydarzeniach marcowych.
- To oburzenie spowodowane zdjÄ™ciem przedstawienia Dejmka wylaÅ‚o siÄ™ z sali teatralnej na ulice i uruchomiÅ‚o ciÄ…g zdarzeÅ„, które nastÄ…piÅ‚o później – mówiÅ‚ ToroÅ„czyk. – Nasz teatr upamiÄ™tniÅ‚ te wydarzenie oraz wywoÅ‚aÅ‚ z tego zdarzenia odbitki pod koniec stycznia i nadaÅ‚ odpowiedniÄ… dramaturgiÄ™ obchodom tak, by teraz w miesiÄ…c później miaÅ‚a miejsce dyskusja.Rocznica znalazÅ‚a też swoje miejsce w prasie. Najnowszy numer “Midrasza” kÅ‚adzie akcent na ból wygnania. Temat opowiedziany jest ze strony osób, dla których byÅ‚a to ważna cezura w życiu oraz z punktu widzenia tych, którzy urodzili siÄ™ po 1968 roku. “SÅ‚owo Å»ydowskie” również poÅ›wiÄ™ca caÅ‚y numer tym wydarzeniom. Zawiera recenzje kilka najnowszych książek dotyczÄ…cych tematu oraz wspomnienia ludzi, którzy musieli wskutek marca opuÅ›cić PolskÄ™.
Oprócz konferencji naukowej zaplanowanej na 5 – 7 marca w planie obchodów znalazÅ‚y siÄ™ również inne wydarzenia. 8 marca rozpocznie siÄ™ od spotkania o godzinie 11 pod tablicÄ… na Dworcu GdaÅ„skim, by nastÄ™pnie przenieść siÄ™ do Teatru Å»ydowskiego. Tam dyskusji towarzyszyć bÄ™dzie prezentacja zdjęć oraz wystÄ™py artystów m.in. Joanny Szczepkowskiej i GoÅ‚dy Tencer. Od 5 do 31 marca w foyer TÅ» można oglÄ…dać wystawÄ™ zdjęć “Tu wiÄ™cej pozostawili po sobie niż mieli”. W klubie Fundacji Shalom “Mamele” odbÄ™dÄ… siÄ™ projekcje filmów o Marcu 68′.
Ciekawie zapowiada się prezentacja przygotowana przez Grzegorza Gaudena. Kongresowej będzie odtwarzane przemówienie Władysława Gomułki, w którym oskarżał polskich Żydów o zdradę. Publiczność będzie mogła wejść i wysłuchać w tym samym miejscu i tej samej scenerii, w której było wygłaszane 40 lat temu.
Autor artykułu: Marcin Rybicki